J.K. Rowling en Isabel Allende. Twee enorm populaire auteurs, ook in Vlaanderen. Rowling is Britse, Allende Chileense. Rowling schrijft in het Engels, Allende in het Zuid-Amerikaans Spaans. Om hun werk op de Nederlandstalige markt te brengen, moet dat vertaald worden. Een job voor vertalers, en als het even kan liefst van al vertalers gespecialiseerd in literatuur.

30% van de totale Nederlandstalige boekproductie bestaat uit vertalingen. Dat aantal loopt op tot meer dan 70% voor de categorie literair proza. Elk van die boeken ging door de handen van een literair vertaler. Literaire vertalers zijn met andere woorden enorm belangrijk voor de Nederlandstalige boekenmarkt, literatuur en cultuur. En toch bestaat er noch in Vlaanderen noch in Nederland een opleiding literair vertalen.

Masteropleiding literair vertalen

Het Expertisecentrum Literair Vertalen (ELV) probeert daar een mouw aan te passen. Het Expertisecentrum werd opgericht door de Nederlandse Taalunie en is een samenwerkingsverband tussen de Lessius Hogeschool in Antwerpen en de Universiteit Utrecht. Sinds 2012 organiseert het cursussen op maat voor aankomende literair vertalers.

Vanaf 2012 is het de bedoeling dat literair vertalers hun vak in een volwaardige academische opleiding kunnen leren. Afgestudeerde bachelorstudenten kunnen er dan voor kiezen om aan beide instellingen (en aan de K.U.Leuven) een Master in het Literair Vertalen te volgen. De masteropleiding is nog volop in oprichting, maar ondertussen kunnen studenten en vertalers zich toch al specialiseren in het literair vertalen.

Cursussen

Op 16 augustus gingen aan de Lessius Hogeschool zowel de Zomercursus Literair Vertalen van het expertisecentrum als de Intensieve Blokcursus Literair Vertalen van start. De zomercursus wordt gevolgd door vertalers die Nederlandse literatuur naar de Zuid-Amerikaanse varianten van het Portugees of het Spaans willen vertalen. De blokcursus wordt georganiseerd voor potentiële masterstudenten die literatuur vanuit het Engels naar het Nederlands willen vertalen. De deelnemers aan de blokcursus kunnen die samen met een over het academiejaar gespreide lezingenreeks als keuzevak in hun masteropleiding in het vertalen doen gelden.

Strenge selecties

Om de kwaliteit van de cursussen te waarborgen, werden kandidaten aan strenge selecties onderworpen. De kandidaten maakten proefvertalingen, die anoniem doorgestuurd werden naar 2 beoordelaars. Beide beoordelaars evalueerden onafhankelijk van elkaar de proefvertaling. Uiteindelijk werden 14 kandidaten tot de zomercursus toegelaten. 5 vertalers specialiseren zich in het Braziliaans Portugees, 9 vertalers in het Zuid-Amerikaans Spaans. 9 studenten werden toegelaten tot de intensieve blokcursus.

De blokcursus loopt tot 20 augustus, de zomercursus nog tot 27 augustus. Een tweede blokcursus voor vertalingen naar het Duits en het Spaans zal in het voorjaar van 2011 plaatsvinden.